Victoria Lucas

Ο Moby διακρίνεται από μια ύπουλη ιδιότητα. Να σε κάνει να προσπερνάς τραγούδια με την αίσθηση του déjà vu – ότι τα έχεις ήδη ξανακούσει σε κάποια άλλη εκδοχή, σε κάποιον άλλο δίσκο, σε κάποια άλλη στιγμή. Κι αφήνεις έτσι αφηρημένος τα tracks να προχωρούν, σε αναζήτηση άγνωστης χώρας. Υπάρχει όμως πάντοτε κρυμμένο ανάμεσά τους ένα τουλάχιστον που ξαφνικά ξεπετάγεται μέσα από τα συμφραζόμενα και δηλώνει την ανεξάρτητη υπόστασή του με μια νότα, με μια αλλαγή, με μια ακολουθία, με μια επίκληση σε κάτι εσωτερικό σου. Για όλες τις άδειες μητροπόλεις του κόσμου στις 2 τα ξημερώματα, λοιπόν. Και τη Victoria Lucas, whoever she might be.

Tommy Taylor and the Intellectual Feast

“The truth is a very overrated commodity” (Mike Carey, The Unwritten #1).

Θα ήμουν ικανοποιημένος και με μια παρωδία του Harry Potter, προσωπικά. Με ένα κείμενο που θα σχολίαζε υπαινικτικά τις επιμελώς καλλιεργούμενες fads οι οποίες εξελίσσονται από μέτρια λογοτεχνία επιδέξιου χειρισμού αρχετύπων και στερεοτύπων σε φαινόμενα πωλήσεων και πολιτισμικά γεγονότα. Ωστόσο, το The Unwritten του Mike Carey αποτελεί έκληξη στο βαθμό που όχι μόνο επιτελεί τα παραπάνω αλλά ανάγεται προοδευτικά στον επικρατέστερο διάδοχο των κόμικ του Neil Gaiman. Όπου «διάδοχος», ας σημειωθεί, δεν νοείται όποιος αντιγράφει δουλικά το πρωτότυπο κολυμπώντας στα νερά της παγκόσμιας μυθολογίας, τσαλαβουτώντας στις καταβολές της αρχαίας τραγωδίας ή ανιχνεύοντας τα όρια της θολής επικράτειας των τρόπων με τους οποίους οι άνθρωποι συνηθίζουν να πληγώνουν εαυτούς και αλλήλους.

Το έργο του Carey εξ αντανακλάσεως μόνο θυμίζει Gaiman – και αυτό είναι το επίτευγμά του. Ίσως να είναι η διαρκής επικοινωνία του με τον κανόνα της δυτικής λογοτεχνίας από τον John Milton ως τον Charles Dickens δια του Rudyard Kipling, του Frankenstein – και, πάνω από όλα, δια του Moby Dick. Ίσως να πρόκειται για τον κριτικό σχολιασμό της λογοτεχνίας του φανταστικού ή την άσκηση λογοτεχνικής γεωγραφίας, την ταύτιση κειμενικών τόπων και προσώπων. Ίσως να είναι o τρόπος με τον οποίο όλος ο προβληματισμός του μεταμοντέρνου περί αφήγησης, συγγραφέα και ταυτότητας διέπει την κειμενική πραγματικότητα του story και την εισβολή της στην κανονική ως υπόβαθρο και προϋπόθεσή της. Αν και έχει κανείς την αίσθηση ότι ο Sandman κρύβεται κάπου εκεί γύρω (στα γράμματα που λιώνουν στο πεζοδρόμιο στο τεύχος 2, σε μια αλληγορία ζωόμορφων πλασμάτων που λειτουργεί ως μικρό δοκίμιο επί της παθολογίας της εξουσίας στο τεύχος 24, στο πανταχού παρόν Grid που ελέγχει τη διασταύρωση πραγματικών / λογοτεχνικών κόσμων), αυτή παραμένει fleeting essence. Εντέλει, ίσως απλώς να είναι και η φτερωτή γάτα

The Uses and Abuses of People

Το ότι το The Slap του Χρηστου Τσιόλκα είναι ένα στιβαρό ρεαλιστικό μυθιστόρημα αλλα όχι αριστούργημα, αποδεικνύεται στη λύση της υπόθεσης. Προτού ωστόσο επικρατήσει οριστικά το kitchen sink drama των εφήβων της ιστορίας έχει διαβεί κανείς ένα πεδίο πρωτοφανών εντάσεων των ενηλίκων, όπου ψέματα, πάθη, μίση, ως και η αγάπη, φαίνονται να κατατρώνε τους ανθρώπους παράγραφο προς παράγραφο. Το αντίδοτο στην ανθρωποφαγία είναι η χρήση: οι πρωταγωνιστές του Slap χρησιμοποιούν ο ένας τον άλλο κατ' εξακολούθηση, συνειδητά η ασυνείδητα, για να καλύψουν ρηχές και βαθύτερες, καθημερινές και μη ανάγκες. Ο Έκτορας χρησιμοποιεί την Κόνι ως εφήμερη διέξοδο από την κρίση μέσης ηλικίας. Η σύζυγός του, Αϊσά, χρησιμοποιεί τον Αρτ για ένα καλό σαββατοκύριακο σε ένα συνέδριο στο εξωτερικό. Η Ρόζι χρησιμοποιεί τον γιο της, Χιούγκο, ως αντικείμενο προβολής μιας εικονικής πραγματικότητας. Ο Χάρι χρησιμοποιεί την Κέλι για να ξεσκάει στο δρόμο μεταξύ δουλειάς και οικογένειας. Ο Γκάρι, σύζυγος της Ρόζι, χρησιμοποιεί τη Μάργκαρετ ως αποδέκτη ενός στιγμιαίου ξεσπάσματος για να μεταθέσει τις ευθύνες του μετά από μια χαμένη δίκη. Η Ρόζι και ο Γκάρι χρησιμοποιούν τον Ρίτσι (που χρησιμοποιεί την Κόνι που χρησιμοποιεί τον Ρίτσι) για να εκδικηθούν την Αϊσά και τον Έκτορα και ούτω καθεξής.

Αυτό που προκύπτει από το γαϊτανάκι των καταχρήσεων ανθρώπων είναι η απανθρωποποίησή τους: η στυγνή υποκατάσταση υλικών απαιτήσεων με κάποιο είδος human interaction (σεξ, συζήτηση, καβγάς), απλώς και μόνο επειδή είναι πρόχειρη, πολύ πιο easily available από ένα σπίτι η μια νέα σταδιοδρομία, θέτει τους ήρωες του Τσιόλκα σε μεγάλο βαθμό στην ίδια μοίρα με τα αντικείμενα. Συχνά οι πρωταγωνιστές προσποιούνται ότι ακολουθούν τους κανόνες της ευγένειας για την πραγματοποίηση του σκοπού τους, ενώ παράλληλα οι σκέψεις τους φανερώνουν βαθιά περιφρόνηση για το φύλο, την καταγωγή, τη θρησκεία, τη διανοητική ικανότητα του ανθρώπου που χρησιμοποιούν. Λειτουργώντας πρωταρχικά ως μέσα και δευτερευόντως ως προσωπικοτητες, οι χαρακτήρες του Τσιόλκα αναδεικνύουν με εξαιρετικά ανάγλυφο τρόπο τις κυνικές όψεις των ανθρώπινων σχέσεων, τη μικρότητα της καθημερινης ζωής σε όλο της το μεγαλείο.

Regarding Leaves in October

Μια υποσημείωση του Christopher Browning (p. 42)

Iteration 1: Στις 9 Οκτωβρίου 1941 η Γερμανία μπορεί ακόμη να ελπίζει σε νίκη στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η πτώση του Κιέβου και η σύλληψη 660.000 αιχμαλώτων στις αρχές του μήνα έχουν δημιουργήσει στους κόλπους της ναζιστικής ηγεσίας ευφορία για την επικείμενη πτώση της Σοβιετικής Ένωσης. Η διακοπή της προέλασης σε απόσταση 22 χιλιομέτρων από τα περίχωρα της Μόσχας βρίσκεται ακόμη τρεις μήνες στο μέλλον. Τα φύλλα των δέντρων στο Βερολίνο έχουν πάρει καφέ χρώμα και έχουν αρχίσει να πέφτουν. Ο Joseph Goebbels, υπουργός Δημόσιας Διαφώτισης και Προπαγάνδας, τους αφιερώνει μια ολιγόλογη ημερολογιακή καταχώρηση στο περιθώριο των γεγονότων της ημέρας.

Iteration 2: Στις αρχές του 1961 ο αρχιτέκτονας της επιμελητείας του Ολοκαυτώματος Adolf Eichmann προετοιμάζει την υπερασπιστική γραμμή του εν όψει της δίκης του στην Ιερουσαλήμ ως εγκληματία πολέμου. Στο χρονολόγιο που επισυνάπτει προς τον δικηγόρο του περιγράφει μια επίσκεψή του στο υπό κατασκευή στρατόπεδο συγκέντρωσης του Belzec στο νότο της πρώην ανατολικής Πολωνίας. Εχοντας ενημερωθεί κατά δήλωσή του από τον προϊστάμενό του υψηλόβαθμο SS Reinhard Heydrich για την ειλημμένη απόφαση περί «τελικής λύσης» του εβραϊκού ζητήματος, πληροφορείται από τους επιτόπου υπεύθυνους ότι το υπό ανέγερση συγκρότημα θα επιτελεί το συγκεκριμένο σκοπό με χρήση θαλάμων αερίων. Ανάγει την ημερομηνία της ξενάγησης στα τέλη του καλοκαιριού του 1941 από το «πλήρως φθινοπωρινό» χρώμα των φύλλων των δέντρων που θυμάται έντονα.

Iteration 3: Το 2000 ο αμερικανός ιστορικός Christopher Browning στο βιβλίο του Nazi Policy, Jewish Workers, German Killers απαντά στον γερμανό ομόλογό του Christian Gerlach, ο οποίος υποστήριζε ότι η μνήμη του Eichmann ήταν είτε ασθενής είτε συνειδητά εσφαλμένη και οι ανωτέρω επιθεωρήσεις δεν θα μπορούσαν να είχαν γίνει πριν από τον Δεκέμβριο του 1941, χρονολογία οπότε κατά τη δική του άποψη λήφθηκαν οι οριστικές αποφάσεις για την εξόντωση των Εβραίων της ευρωπαϊκής ηπείρου. Mεταξύ άλλων στοιχείων, ο Browning θα προσφύγει και στην καταχώρηση του ημερολογίου του Goebbels για να υποδείξει ότι σύμφωνα με το αντίστοιχο γεωγραφικό πλάτος βόρειας Γερμανίας και ανατολικής Πολωνίας, εφόσον τα δέντρα φυλλοβολούσαν στο Βερολίνο τον Οκτώβριο δεν θα είχαν αποβάλει ακόμη το φύλλωμά τους στο Άουσβιτς τον Σεπτέμβριο, επομένως η χρονολόγηση του Eichmann για την κατασκευή των εγκαταστάσεων είναι ορθή, και άρα η απόφαση για την «τελική λύση» των στρατοπέδων θανάτου όχι μόνο είχε ληφθεί, αλλά τα πρώτα της στάδια είχαν ήδη τεθεί σε εφαρμογή το τελευταίο τρίμηνο του 1941. Οι υποκείμενες διεργασίες της ιστορικής μεθόδου, οι έλεγχοι και οι διασταυρώσεις συμπιπτουσών και αντικρουόμενων λεπτομερειών, οι υποσημειώσεις μιας γενοκτονίας γράφονται με φθινοπωρινά φύλλα.

The Cats of Ulthar

Το χειμώνα στο Κάστρο της Μονεμβασιάς οι μάλλον λιγοστοί επισκέπτες που θα τύχουν καλοκαιρίας επιβραβεύονται με την ευχέρεια της περιδιάβασης στα ανωφερή λιθόστρωτα σε πολύ πιο ευνοϊκό κλίμα από ό,τι η περιπλάνηση με ντάλα ήλιο το καλοκαίρι. Στο περιορισμένο φως των νυχτερινών φαναριών εύκολα γλιστρά κανείς στην ατμόσφαιρα μιας μυθιστορηματικής προβιομηχανικής κεντροευρωπαϊκής πολιτείας, όπου η ησυχία είναι ο κανόνας, οι σκιές μακριές και η κεντρική εκκλησία, γυμνή από τοιχογραφίες, ακούει στο αόριστα απειλητικό όνομα «ναός του Ελκόμενου Χριστού» – τι παράδοξος τόπος μπορεί να είναι αυτός όπου τιμάται ένας αλυσοδεμένος Ιησούς; Όταν πια παρευρίσκεσαι και στη διαδικασία του καθημερινού δημόσιου ταΐσματος των πολυπληθών γάτων που απολαμβάνοντας πλήρους ασυλίας τρέχουν αθόρυβα γύρω σου, εισέρχονται ανενόχλητες σε μαγαζιά και κουλουριάζονται αμέριμνες στην καρέκλα της αρεσκείας τους, βεβαιώνεσαι ότι βρίσκεσαι σε μία από τις ελάσσονες ιστορίες του H. P. Lovecraft, κάποια από τις κρυπτικές πιο πολύ παρά από τις ανατριχιαστικές, ένα από εκείνα τα cautionary tales του που μιλούν για τις συνέπειες της υπέρβασης των ορίων – και βέβαια λέγεται ότι στην Ulthar σε κανέναν δεν επιτρέπεται να ενοχλήσει γάτα.

Collected Works

Η εγκυκλοπαίδεια Δομή, επαυξημένη με όλες τις προσθήκες και τα παραρτήματα από το 2005 και εξής, βρίσκεται πλέον εκτός από το παλιό site (o Sraosha υπερβάλλει, έχουμε χτένες στη σπηλιά μας) και εδώ. Για να μας υπενθυμίζει παλιές αμαρτίες, την εμμονή του γραπτού και πόσο γρήγορα μπορούν να αλλάξουν κλίμα, συνθήκες και εποχή.

Past Safety

“We have elected our own place in the silences of history, with our weak lungs and our speech impediments and our rooms that were designed for something else”.

Διαβάζοντας κανείς σε ενδιαφέροντες καιρούς δεν μπορεί να αποφύγει να βλέπει στο παρελθόν τις απαρχές του σήμερα. Αν η έξωση από το κοινωνικό και συνακόλουθα από το πολιτικό σώμα είναι όντως η τάση της μετανεωτερικότητας, όπως θεωρεί ο Αντώνης Λιάκος, το εναρκτήριο λάκτισμα της αργής διαδικασίας ενσωμάτωσης που επικαλείται εγγράφεται στο ενεργητικό της Γαλλικής Επανάστασης. H Hilary Mantel στο A Place of Greater Safety βρίσκει ευφυώς τρόπο να κάνει κάτι εξαιρετικά δύσκολο ακόμη και για ξεσκολισμένους ιστορικούς: να περιγράψει τη στιγμή που τα πλήθη της νεωτερικότητας εισβάλλουν στο πολιτικό σκηνικό αιτούμενα κοινωνικού συμβολαίου, δίνοντας όλη την ενδεχομενικότητα των πραγμάτων, τη διαπλοκή των παραγόντων και την ασάφεια της τελικής έκβασης, κουβαριάζοντας όσα στα περισσότερα επιστημονικά έργα μοιάζουν καθαρά, κεχωρισμένα και εν τέλει αναπόφευκτα. Η λύση της, ενστικτώδης ή συνειδητή δεν έχει σημασία, είναι να δουλέψει σχεδόν αποκλειστικά μέσω της έκρηξης του μετασχηματιστικού χαρακτηριστικού της περιόδου: του λόγου. Στο κείμενό της οι πρωταγωνιστές μιλούν ακατάπαυστα, στις Συνελεύσεις, στα κλαμπ των Κορδελιέρων και των Ιακωβίνων, στην Κομμούνα, στις πλατείες, στις εφημερίδες, στις επισκέψεις, στα δείπνα, στα δικαστήρια, στη λαιμητόμο. O Danton μιλά ορμητικά, ο Desmoulins συναισθηματικά, ο Saint-Just με την ευαισθησία μηχανής, ο Robespierre συνθλίβεται μεταξύ αρετής και πολιτικής, τα έντυπα blog από τον Φίλο του Λαού ως τον Père Duchesne κραυγάζουν, τα ανώνυμα πρόσωπα προφέρουν συνθήματα. Και στη σταδιακή εκβολή τους από τη νέα μορφή κοινωνικής συμβίωσης που συγκροτούν, οι πρωταγωνιστές επιλέγουν διαφορετικούς απολογισμούς. Ο Camille Desmoulins κρατά για τον εαυτό του τη στιγμή που έσπασε η ιστορία το πόδι της και βρέθηκε να κάνει άλλα πράγματα από τα καθιερωμένα, με improbable πρωταγωνιστές, η Lucille Desmoulins την κοινή κατάληξη: χώμα, οστά, γρασίδι, ημερολόγια.

“With all the desperate passion in our heads and bodies, one day these walls will split, one day this house will fall down. There will be soil and bones and grass, and they will read our diaries to find out what we were”.