Ad-libbing

Έχοντας ξεκινήσει την τελευταία δεκαετία μια επιτυχημένη κατά καιρούς προσπάθεια εισαγωγής και προσαρμογής προτύπων του εξωτερικού, η ελληνική τηλεοπτική διαφήμιση μου θυμίζει πλέον ώρες ώρες σπουδή στο καραγκιοζιλίκι. Από τον αρχετυπικό σγουρομάλλη βλάκα της TIM που αναρωτιόταν αν μπορούσε, στον αρχετυπικό γλύφτη του «φανταστικέ τρρροχονόμε», στον ντονατοφάγο μπάτσο του «αλ σουτ», πέρα από τα πρότυπα που προβάλλονται ως υποδειγματικοί μέσοι πολίτες (ο χαζοχαρούμενος, το γλυφτρόνι, η βάβω του χωριού) το συνεκτικό στοιχείο είναι η ισχυρή δόση καραγκιοζοσύνης των εκάστοτε χαρακτήρων. Η προσδοκία των εμπνευστών είναι προφανώς ότι καθίστανται συμπαθείς (με την ιδιότυπη συμπάθεια που περιέχει η φράση «τι κάνει ο μαλάκας», συνοδευόμενη υπό γέλωτος) στη βάση μιας υπόγειας εμπειρικής διάκρισης που ορίζει ότι υπάρχει μια κρίσιμη μάζα στο ποσοστό του καραγκιοζιλικιού που σε δέρνει. Πέρα από αυτό παύεις να είσαι «καραγκιόζης» και γίνεσαι «μούρη». Η διάκριση αυτή δεν στηρίζεται σε λογικά επιχειρήματα και ουσιαστικές διαφορές, αλλά στο κατά πόσο ψυχαγωγείς ή όχι τους γύρω σου. Με άλλα λόγια, μούρη είναι ο διασκεδαστικός καραγκιόζης. Καραγκιόζης είναι ο ενοχλητικός καραγκιόζης. Και τέσσερα νούμερα κάνουν ένα πάγιο...

[Aquamarine eyes]

Αν και ο ήχος μοιάζει να έρχεται κατευθείαν από το παρελθόν χωρίς ενδιάμεσες στάσεις το A Lady of a Certain Age των Divine Comedy υφίσταται ανάμεσά μας ως σύνολο συχνοτήτων μόλις από το περασμένο καλοκαίρι. Ένα τραγούδι αποχαιρετισμού από τα εστιατόρια και τα lobby των ξενοδοχείων του Hopper – ταιριαστό σε έτη, εικόνες, ανθρώπους, εποχές και σε μια certain age που αποτελεί τελικά περισσότερο διάθεση παρά ορίζεται ως μια συγκεκριμένη χρονική ηλικία…

Back in the day you had been part of the smart set

You'd holidayed with kings, dined out with starlets

From London to New York, Cap Ferrat to Capri

In perfume by Chanel and clothes by Givenchy

You sipped camparis with David and Peter

At Noel's parties by Lake Geneva

Scaling the dizzy heights of high society

Armed only with a cheque-book and a family tree

You chased the sun around the Cote d'Azur

Until the light of youth became obscured

And left you on your own and in the shade

An English lady of a certain age

And if a nice young man would buy you a drink

You'd say with a conspiratorial wink

"You wouldn't think that I was seventy"

And he'd say,"no, you couldn't be!"

You had to marry someone very very rich

So that you might be kept in the style to which

You had all of your life been accustomed to

But that the socialists had taxed away from you

You gave him children, a girl and a boy

To keep your sanity a nanny was employed

And when the time came they were sent away

Well that was simply what you did in those days

You chased the sun around the Cote d'Azur

Until the light of youth became obscured

And left you on your own and in the shade

An English lady of a certain age

And if a nice young man would buy you a drink

You'd say with a conspiratorial wink

"You wouldn't think that I was sixty three"

And he'd say,"no, you couldn't be!

Your son's in stocks and bonds and lives back in Surrey

Flies down once in a while and leaves in a hurry

Your daughter never finished her finishing school

Married a strange young man of whom you don't approve

Your husband's hollow heart gave out one Christmas Day

He left the villa to his mistress in Marseilles

And so you come here to escape your little flat

Hoping someone will fill your glass and let you chat about how

You chased the sun around the Cote d'Azur

Until the light of youth became obscured

And left you all alone and in the shade

An English lady of a certain age

And if a nice young man would buy you a drink

You'd say with a conspiratorial wink

"You wouldn't think that I was fifty three"

And he'd say,"no, you couldn't be!

St Elsewhere

Το κουβάρι της ιδεολογίας κάνει συχνά ωραίους κόμπους γύρω από τους οποίους μαζεύονται άνθρωποι και εποχές. Σε τέτοια σημεία πύκνωσης είθισται να λύνονται διαφορές για ζητήματα αρχών όπως το πρωτείο αυτοκράτορα ή πάπα, εικονομαχία ή εικονολατρία, αβασίλευτη ή βασιλευόμενη δημοκρατία. Η δυναμική που αναπτύσσεται σε ένα τέτοιο συγκρουσιακό πλαίσιο έχει συχνά ως αποτέλεσμα οι αντίπαλοι να δανείζονται και να υιοθετούν θέσεις, πρακτικές, συνθήματα και σύμβολα της αντίπερα όχθης προσαρμόζοντάς τα στα δικά τους δεδομένα. Στον Αμερικανικό Εμφύλιο, για παράδειγμα, το δημοφιλές κομμάτι Battle Cry of Freedom του Βόρειου συνθέτη George F. Root άρεσε τόσο πολύ στους Νότιους, ώστε ο H.L. Schreiner και ο W.H. Barnes ανέλαβαν το πατριωτικό καθήκον να το μεταγράψουν στα της Συνομοσπονδίας για να ακούγεται και από τις δύο πλευρές των χαρακωμάτων – με διαφορετικούς στίχους. Οι προτεστάντες του 16ου αιώνα βρήκαν την ευκαιρία να ρίξουν στην αγορά γκραβούρες με τον «Άγιο» Λούθηρο να κυκλοφορεί με φωτοστέφανο: ιδού ο αληθινός άγιος, αγύρτες παπιστές, σκυλιάστε τώρα με εκείνον που αγαπάτε να μισείτε. Με τον Άγιο Τρότσκι να σκοτώνει τον δράκοντα της αντεπανάστασης (ωραίο το ημίψηλό μου;) τέλος, εκτός του ότι κατά πάσα πιθανότητα θα ερχόταν ταμπλάς σε κάθε λευκό τσαρόφιλο από τα Ουράλια ως το Ιρκούτσκ, οι μπολσεβίκοι έκλειναν το μάτι στον ελληνορθόδοξο χωρικό που τους είχε πάρει από φόβο ως άθεους, εθνοπροδότες και πράκτορες των Γερμανών. Άι-Γιώργ'ς είν' τούτο Ξένια Ιβάνοβνα; Ξέρω' γω Σεργκέι Βασίλιεβιτς, κομματάκι ζαγάρ' μου φαίνεται...

Enola Gay

Μια από τις πρώτες μου ομιχλώδεις μνήμες είναι να ακούω κάπου στο ραδιόφωνο και να εγγράφω στο υποσυνείδητό μου για μελλοντική χρήση το μικρό electro διαμάντι του τίτλου, ήμασταν ακόμη μερικά χρόνια από τη διαδεδομένη ευκολία του κασετοφώνου και πολύ μακριά από τον άκρατο φιλελευθερισμό του Internet – δόξα να ‘χει ο Napster που άνοιξε το δρόμο. Πέρασαν, εννοείται, χρόνια για να αναρωτηθώ πώς ο κόσμος μπορούσε να χορεύει με μια ιστορία πυρηνικού ολέθρου για την οποία μάλιστα οι OMD περισσότερο αφήνουν να εννοηθεί παρά ξεκαθαρίζουν που στέκονται. Τουλάχιστον το άλλο εμβληματικό synth της δεκαετίας ήταν πολύ πιο straightforward, μιλούσε για μοντέλες που το παίζουν δύσκολες.

Powers that be

Following on the footsteps of Sraosha's Families...

Η ευκολία απελευθερώνει. Ιδού ο Michael Burleigh, αγγλοσαξωνικός αστήρ, ποτισμένος τα νάματα της ιστορίας και επαινεθείς το 2000 για το Τhe Third Reich: Α New History , στο οποίο επιλέγει να δει το ναζισμό όχι από την άποψη της ιδεολογίας αλλά ως μια «πολιτική θρησκεία». Η ανάσταση της παλιάς αυτής μεθοδολογικής οπτικής του προσφέρει τη φώτιση για να γράψει το 2005 το Earthly Powers, μια πολύ ενδιαφέρουσα μελέτη για την ασταθή πορεία της εκκοσμίκευσης τον 18ο και 19ο αιώνα – αν και σε μεγάλο μέρος του το μήνυμα που λαμβάνει ο αναγνώστης είναι «τι ωραία που θα ήταν σήμερα αν δεν είχαν μεσολαβήσει η Γαλλική Επανάσταση και άλλες παρόμοιες αηδίες, ενδεχομένως να είχε μεταρρυθμιστεί η εκκλησία και λοιπές ζάχαρες». Βέβαια, 200 χρόνια αγγλοσαξωνικής αναγούλας κατά της επανάστασης δεν εξαφανίζονται έτσι απλά: ο ευφημισμός ‘cargo’ του Ορεινού Carrier για τα θύματα των πραγματικά φρικτών noyades (μαζικοί πνιγμοί υποτιθέμενων ή μη αντεπαναστατών στον ποταμό Λίγηρα της Λυών) αποτελεί «προπομπό της εποχής του Hitler και του Stalin». O Burleigh πολύ θα ήθελε προφανώς να κάνει μια ευθεία σύγκριση μεταξύ των εγκλημάτων του ναζισμού, του κομμουνισμού και της Γαλλικής Επανάστασης, αλλά δεν τολμά, για διάφορους λόγους, ένας εκ των οποίων είναι η παντελής έλλειψη οποιασδήποτε σχέσης σε υπόβαθρο, σύλληψη, σχεδιασμό και εκτέλεση μεταξύ των σφαγών του 18ου αιώνα και των στρατοπέδων θανάτου του 20ού. Αν ωστόσο οι προσχηματικές ονομασίες πράξεων καθιστούν κάποιον ναζιστή από μόνες τους έχω να υποδείξω στον κύριο Burleigh τους πραγματικούς πρωταίτιους: τους Κερκυραίους του 5ου αιώνα π.Χ. που, όπως παραδίδει ο Θουκυδίδης, στον εμφύλιό τους πόλεμο την ειωθυίαν των ονομάτων αξίωσιν τα έργα αντήλλαξαν τη δικαιώσει, ονομάζοντας τη σωφροσύνη πρόφαση της ανανδρίας, τη σύνεση αδράνεια – και τον πρωινό χαιρετισμό Sieg Heil, προφανώς…

Oh, say...

Μικρές επισημάνσεις για πρώιμους πανηγυριστές

1. Η κληρονομιά του κυρίου “I’m a uniter, not a divider” άρχισε ήδη να του γδέρνει τις πόρτες.

2. Όσοι χάλασαν την Τρίτη την εξαετή γιορτή των ρεπουμπλικανών σε περιοχές όπου δεν έπρεπε ακούγονται τόσο ρεπουμπλικανοί οι ίδιοι που το μόνο που τους διακρίνει από τους αντιπάλους τους είναι το καρτελάκι στο πέτο. Η έδρα που κρίνει την πλειοψηφία στη Γερουσία για 7.500 ψήφους (Florida έδωσες, Virginia θα λάβεις…) κερδίζεται από την πλευρά των Δημοκρατικών από έναν πρώην αξιωματούχο της κυβέρνησης Reagan…

3. Κι ένα πρόβλημα που δεν φαίνεται ίσως με την πρώτη ματιά είναι ότι μετά από πολλές δεκαετίες και παρά την κοπτοραπτική στην οποία κατά καιρούς έχουν επιδοθεί τα δύο βασικά κόμματα της αμερικανικής πολιτικής σκηνής έχουν εν πολλοίς μετατραπεί σε περιφερειακούς πολιτικούς οργανισμούς που δυσκολεύονται να διεκδικήσουν επιρροή σε εθνικό επίπεδο: ο νότος είναι σχεδόν ολοκληρωτικά ρεπουμπλικανικός και οι μεσοδυτικές πολιτείες μάλλον απρόσιτες στους δημοκρατικούς. Από την άλλη πλευρά οι χθεσινές νίκες των τελευταίων στα βορειοανατολικά εξορίζουν τους αντιπάλους τους από την ανατολική ακτή και με την Καλιφόρνια να ψηφίζει απαρέγκλιτα δημοκρατικούς στις σοβαρές εκλογές και οι δύο ακτές βρίσκονται στο ίδιο στρατόπεδο. Για να βρούμε μια τόσο ξεκάθαρη γεωγραφική πόλωση θα χρειαστεί να γυρίσουμε πίσω στην προεμφυλιακή περίοδο όπου η οροθετική γραμμή Mason-Dixon έκοβε στα δύο και τα όρια της εκλογικής επιρροής Δημοκρατικών – Ουίγων/Ρεπουμπλικάνων. Και η ειρωνεία της ιστορίας είναι βέβαια ότι τότε ο άξονας liberal/conservative ήταν ανάποδα…

Ø

[Το καλοκαίρι ο Robert Fisk ήταν στο Λίβανο. Ένα από τα περαστικά εκείνα σχόλια που σου καρφώνονται εξαιτίας της ικανότητάς τους να μεταφέρουν την πραγματικότητα του πολέμου μέσα στην καθημερινότητα της ζωής σου έλεγε για τις σπιτικές γάτες που είχαν επιζήσει των ιδιοκτητών τους και περιπλανιόνταν νιαουρίζοντας ικετευτικά στα χαλάσματα.]

Δύσκολο να είσαι γάτος. Έχεις γύρω σου ανθρώπους. Που κάνουν πολέμους. Που δεκάρα δεν δίνουν για το αν η υψηλότερη φιλοδοξία στη σύντομη ζωή σου είναι μια γωνιά σε κάποια πλακάκια για να λιάζεσαι το χειμώνα. Που στήνουν παγίδες με καρφιά. Ένας χρόνος και έντεκα μήνες και πολλοί σου είναι. Κι εμείς δεν είμαστε καλύτεροι, φτηνά θα τη βγάλουμε. Με μια φωτογραφία και μια ανάμνηση.