Plot Society

Αναδημοσιεύω μια αιρετική, ενδεχομένως, άποψη για το φαινόμενο των πυρκαγιών - ταυτόχρονα όμως και ιδιαίτερα διεισδυτική για την έννοια της ευθύνης στην ελληνική κοινωνία. Από το σημερινό Βήμα:

"Κύριε Διευθυντά,
Δεν υπάρχουν αθώοι σε αυτή τη χώρα: στους τρομοκράτες, τους Εξαρχειώτες, τους Τούρκους, τους Ουτσεκάδες και άλλους συνήθεις ασύμμετρους εμπρηστές προστέθηκαν τώρα και οι ανεμογεννητριάδες. Διαβάζω στον «Ελεύθερο Τύπο» ότι στον Μίστρο, στο χωριό της Εύβοιας που δεν έχασε μόνο βιός και ομορφιά αλλά και τέσσερις ανθρώπους του που έτρεξαν να αναμετρηθούν με τη φωτιά για να το σώσουν είναι πεπεισμένοι ότι «δεν μπορεί να ήταν τυχαίες οι φωτιές». Οι κάτοικοι αντιδρούσαν στην τοποθέτηση ανεμογεννητριών διότι θα κατέστρεφαν το τοπίο και θεωρούν ότι τώρα, με την απανθράκωση του δάσους, το έργο των επιδοτούμενων επιχειρηματιών ενέργειας διευκολύνεται. Δεν είναι τυχαίον, θα σκεφθούν και οι οικολογιστές, που εταιρείες πετρελαιοειδών προσφέρουν μεγάλα ποσά υπέρ των πληγέντων: δεν είναι φιλανθρωπία, απλώς χρηματοδοτούν την αντίστασή τους κατά των εναλλακτικών ανεμογεννητριών. Είμαστε όλοι ένοχοι λοιπόν – όχι επειδή δεν νοιαστήκαμε εγκαίρως για τα δάση, δεν καθαρίσαμε τα ξερόχορτα, δεν ανοίξαμε αντιπυρικές ζώνες, δεν επισκευάσαμε τα πυροσβεστικά οχήματα, δεν μαζέψαμε τα σκουπίδια, δεν είχαμε συστήματα συναγερμού ή εθελοντικές ομάδες να περιπολούν ούτε επειδή διαθέτουμε πολλά αεροπλάνα για να προστατεύσουμε τέσσερα μίλια άχρηστο εναέριο χώρο και ελάχιστα για τα εκατομμύρια στρέμματα δάσους, είμαστε ένοχοι διότι συνωμοτούμε εναντίον κάποιων άλλων αθώων που μα καταγγέλουν ως ενόχους. Επειδή συνωμότες είναι πάντα κάποιοι άλλοι και όχι εμείς, στην πραγματικότητα καθένας έχει αθωώσει τον εαυτό του για ό,τι συμβαίνει στον τόπο αυτόν. Καταγγέλλοντας όλους ως ενόχους, τελικά είμαστε όλοι αθώοι και ανεύθυνοι – ίσως μόνο ανεύθυνοι, εντελώς ανεύθυνοι.

Δ.Κ. Ψυχογιός,
Μιχαλακοπούλου 80"

September playlist

Κάπου στη North Britain ο Σεπτέμβριος έρχεται τον Αύγουστο, λέει μια εξ αποστάσεως φίλη που δηλώνει πνιγμένη στη writing hell του διδακτορικού της και ελπίζει να βγει από αυτή κάποια στιγμή τον Οκτώβριο - μαζί με τις normal rains. Της λέω ότι η επερχόμενη επιστροφή στη δουλειά φέρνει τον Σεπτέμβριο πρώιμα και νοτιότερα - άσχετα αν κλιματολογικά είμαστε ακόμα στην καρδιά της ζέστης, το soundtrack θα παίζει bittersweet πράγματα.

Side A

1. My Dark Star - Suede 4.26΄ Οι Suede ονειρεύονται μετανάστριες.

2. Heaven - Talking Heads 4.01΄ Όπου μαθαίνουμε ότι ο παράδεισος είναι ένα μέρος όπου ποτέ τίποτα δεν συμβαίνει...

3. The Unforgettable Fire - U2 4.55΄ Infinite guitar.

4. Young Americans - David Bowie 5.10΄ Ένα κομμάτι που δεν είναι αυτό που φαίνεται, τα έχουμε ξαναπεί.

5. Wicked Game - Chris Isaak 4.46΄ "Nobody loves noone". Χμ.

6. Tomorrow Started - Talk Talk 5.57΄ Κιόλας;

Side B

1. Empty Souls - Manic Street Preachers 4.09΄ Τονικότητες για τη μελαγχολία της καθημερινής ρουτίνας.

2. Meltdown - Pieter Bourke & Lisa Gerrard 5.40΄ Θα 'λεγα ότι δεν έχει στίχους. Αλλά δεν τους χρειάζεται.

3. The Weeping Song - Nick Cave & The Bad Seeds 6.01΄ Πάντα μου εξήπτε το ενδιαφέρον η διάκριση που κάνει ο Cave μεταξύ crying και weeping.

4. Roads - Portishead 5.02΄ Η Beth Gibbons τραγουδά τα μεταλλαγμένα blues.

5. Irish Blood, English Heart - Morrisey 2.37΄ Ή πολλά και διάφορα των Smiths - αλλά εδώ μιλάμε για μεικτές ταυτότητες.

6. Twenty Years - Placebo 4.19΄ That's the long and that's the short of it...

Χ marks the spot

Το ότι «η αλήθεια είναι εκεί έξω» πάντα μου φαινόταν αυτονόητο – και επιβεβαιώθηκε όταν με τη σύλληψη του Σάββα Ξηρού έσκασε μύτη η Αλίθια Ρομέρο. Οπότε, οι δύο πρώτες σεζόν των X-Files που είδα την περίοδο της μεγάλης τους ακμής δεν μου αποκάλυψαν κάτι εντυπωσιακό, πέρα από μια καλή τηλεοπτική σειρά που διακρινόταν από μακρινή συγγένεια με τη μυθιστορηματική παράδοση του southern gothic και ευλογούσε την αμερικανική εκδοχή της συνωμοσιολογίας, κατά την οποία ο σατανάς έχει μπει μέσα στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση και ευθύνεται για όλα τα κακά. Εκείνο που ωστόσο μου φάνηκε αξιοσημείωτο τότε, όπως και τώρα που ξαναχαζεύω τις επόμενες σεζόν για τα ατέλειωτα κοντινά στα μάτια της Gillian, είναι η ψυχολογική στροφή που φαινόταν να εκφράζει: με τη λήξη του ψυχρού πολέμου εκλείπουν κακές αυτοκρατορίες, κομμουνιστές πυγμάχοι με γκαμήλες ψυχρές γκόμενες και τύποι με βαριά ρώσικη προφoρά και οι μοναδικοί δυνατοί εχθροί της αμερικανικής κοινωνίας είναι ο εαυτός της – και οι εξωγήινοι στην πιο pulp εκδοχή τους: Little Green Men, κατά τον τίτλο του πρώτου επεισοδίου της Season Twο. «Και τώρα τι θα γίνουμε χωρίς εχθρούς», ήταν το νόημα, «οι άνθρωποι αυτοί ήσαν μια κάποια λύσις»…

Double Feature

Οι αμερικανοί συγγραφείς που έζησαν στα παιδικά τους χρόνια την κατά Gore Vidal golden age της δεκαετίας του ’40 βιώνουν τραυματικά την post-9/11 περίοδο: η καταστροφή του 20ού αιώνα, η οποία συνέβαινε διαρκώς σε κάποιο άλλο μέρος του κόσμου μοιάζει τώρα να τους αγγίζει στο ίδιο τους το σπίτι. Τα τρία τελευταία βιβλία του Philip Roth (1933), από το Human Stain και μετά, κυμαίνονται θεματικά μεταξύ του θανάτου κι ενός φανταστικού φλερτ της αμερικανικής κοινωνίας με το φασισμό. Ο Norman Mailer (1923) επισκέπτεται την παιδική ηλικία του κακού, προσωποποιημένου από τον Αδόλφο Χίτλερ. Ο Don DeLillo (1936) στο Falling Man επικαλείται μια από τις χαρακτηριστικότερες εικόνες εκείνης της ημέρας. O John Updike (1934) διερευνά στο Terrorist το μηχανισμό της δημιουργίας ενός τρομοκράτη. Κι ο Cormac McCarthy (1933), νέος κάτοχος του Pulitzer, περιγράφει στο The Road το μηδενικό τοπίο ενός μετακαστροφικού κόσμου.

Διαβάζοντας τα δύο τελευταία paperback (και αναμένοντας τον DeLillo το φθινόπωρο) έχω την αίσθηση ότι με την εξαίρεση του Roth, o οποίος μοιάζει να αντλεί περισσότερο από προσωπικά βιώματα, οι υπόλοιποι δυσκολεύονται να εσωτερικεύσουν την ευρύτερη εικόνα, με αποτέλεσμα brilliant parts of a flawed whole.

Πώς γίνεται κανείς τρομοκράτης; Κατά τον Updike, όπως και καθετί άλλο – με μικρές πράξεις. Με καθημερινές αποφάσεις που λαμβάνονται σταδιακά και στην πορεία συσσωρεύονται ως το point of no return. Με μια μικρή ένσταση για τις φροϋδικές εμμονές του, ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζει ο Updike τους ήρωές του διακρίνεται για την προσοχή με την οποία σκιαγραφεί το πρόβλημα της σύγχρονης ταυτότητας. Περισσότερο από πρόσωπα, ο Ahmad, o Jack Levy, η μητέρα του Ahmad είναι κινούμενες ταυτότητες που ορίζουν τον εαυτό τους πρώτα και κύρια ως αφηρημένες έννοιες: είμαι μουσουλμάνος, είμαι Εβραίος, είμαι καλλιτέχνιδα. Το όνομα το καθενός, η ανθρώπινη ατομικότητά του, έρχεται δεύτερη. Κατά συνέπεια είναι κρίμα ο συγγραφέας να επιλέγει για λύση της πλοκής μια συμβολική αναμέτρηση τόσο προσχηματική που θυμίζει Hollywood. Από την άποψη αυτή, το παρόμοιο θεματολογικά Τρομοκρατικό χτύπημα του αλγερινού Γιασμίνα Χάντρα είναι πολύ πιο ισορροπημένο – αν και ο Updike μάλλον κερδίζει στο επίπεδο της πρόζας.

Στη σελίδα 54, όπου περιγράφεται μια πυρηνική καταστροφή not with a bang but with a whimper, έχει περάσει ήδη κανείς το απόγειο του έργου του McCarthy: “the clocks stopped at 1:17. A long shear of light and then a series of low concussions”. Η παράγραφος είναι εκπληκτικά ελλειπτική, είσαι σχεδόν στη μέση της επόμενης πριν συνδυάσεις τα στοιχεία (ρολόι/λάμψη/διακόπτης = ηλεκτρομαγνητικός παλμός) και αντιληφθείς γιατί ο ήρωας σπεύδει να γεμίσει τη μπανιέρα με νερό. Ωστόσο, παρά το τοπίο της ομοιόμορφης στάχτης, παρά την εφιαλτική εικονογραφία των ανθρώπων που θα έπρεπε να διαβάσει η βαρόνη Thatcher για να δει πώς θα ήταν πραγματικά ο κόσμος της προφητείας της (“there is no such thing as society, there are only individuals”), παρά τη φρίκη που φροντίζει να αποκαλύπτει σε μικρές δόσεις, το βιβλίο δεν συγκινεί όσο θα περίμενε κανείς από τη φήμη που έχει ήδη αποκτήσει. Ίσως να είναι οι τυπικοί πολλές φορές διάλογοι. Ίσως ο προοδευτικός εθισμός στο τίποτα της καθημερινότητας των ηρώων. Ίσως και το ότι, παρά τους διθυράμβους των κριτικών, δεν αρκεί πάντα ένα μεγάλο θέμα από έναν μεγάλο συγγραφέα για να προκύψει ένα μεγάλο βιβλίο…

Curved Spacetime

Πολλές φορές μια περιγραφή δεν αρκεί για να δώσει το στίγμα και μια βόλτα δεν φτάνει για να τοποθετήσεις τα πράγματα στο χώρο. Δεν είχα αντιληφθεί τη σημασία της ρήσης size matters ως τώρα, ίσως γιατί δεν είχα δει τον Godzilla – σίγουρα γιατί δεν είχα δει ένα χάρτη του Παρισιού την εποχή της Γαλλικής Επανάστασης. Η πύκνωση του προβιομηχανικού χώρου είναι τόσο έντονη που ξεπετάγεται από τη σελίδα από μόνη της: εδώ η Συντακτική Συνέλευση, εδώ η Συμβατική, η Επιτροπή Γενικής Ασφάλειας, η Επιτροπή Κοινής Σωτηρίας, λίγο πιο πάνω το κλαμπ των Feuillans, διαγώνια από τον κήπο του Κεραμεικού το ανάκτορο του Λουδοβίκου ΙΣΤ΄, στο πρώτο στενό αριστερά η οδός Saint-Honoré και η κατοικία του Ροβεσπιέρου, στο πρώτο στενό δεξιά οι Ιακωβίνοι, όλο ευθεία στο τέρμα του δρόμου η πλατεία της Επανάστασης και η γκιλοτίνα, όλα τα πλήθη του 1789 (και κυρίως του 1793) ασφυκτιούν σε λίγα τετραγωνικά μέτρα. Η Βαστίλλη και η Place de Grève, σε διακριτική απόσταση, αν και εντός του χάρτη, και το Πεδίον του Άρεως, κάπου εκτός εικόνας, είναι ίσως τα μόνα εμβληματικά σημεία που απουσιάζουν από το στενό ορθογώνιο. Ο ήχος της καμπάνας που καλεί τους αβράκωτους σε εξέγερση έχει συγκεκριμένη εμβέλεια, το ίδιο και η θέα προς το ικρίωμα, τα φαντάσματα του πρώιμου νεότερου παρελθόντος, σε αντίθεση με τις σκιές του 20ού αιώνα, τριγυρνούν σε έναν μικρό τόπο…

A walk in the park

(The past is a hazy black and white)

Mechanical animals
Ο Απρίλιος του 1917 θα μπορούσε να λογίζεται ως η τυπική χρονολογία έναρξης της αμερικανικής ηγεμονίας – στις 2 του μηνός ο πρόεδρος Windrow Wilson δήλωσε με διάγγελμά του ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εγκατέλειπαν την ουδετερότητά τους στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και θα έσπευδαν στο πλευρό των δυτικών δημοκρατιών. Η μουτσούνα και η κατεβασμένη προβοσκίδα ανήκουν σε προκατακλυσμιαίο βρετανικό άρμα μάχης που γυμνάζει τις ερπύστριές του με αργό βάδην στη Νέα Υόρκη. Στα μετόπισθεν, ταρατατζούμ, πανηγύρια και το κτίριο Flatiron.

Franco and Co.
Στις 26 Απριλίου 1937 τα γερμανικά βομβαρδιστικά της Λεγεώνας Κόνδωρ έκαναν μια διάσημη βόλτα πάνω από την Guernica για να θαυμάσουν τη θέα και να διασφαλίσουν στον στασιαστή στρατηγό Franco τον έλεγχο των βιομηχανικών πόλεων της χώρας των Βάσκων. Παρέα με τον συνταγματάρχη Yague (στραβά το πηλήκιο) πανηγυρίζουν εδώ κάποιο άλλο ευδόκιμο γεγονός ενός πολέμου που κράτησε τρία χρόνια κυρίως επειδή ο Franco σκόπευε να εκμηδενίσει πλήρως το ηθικό και την προσωπικότητα των ηττημένων. Γάντια, ταινίες και μπότες είναι το hip συνολάκι των δεκαετιών ’30-’40. O Γιώργος Παπανδρέου πίσω από τον δικτάτορα είναι ο Serrano Suner, γνωστός και ως cunadissimo («μπατζανακικότατος»; Τη βοήθεια των Sraosha - Χοιροβοσκού, παρακαλώ), εξαιτίας της θέσης που του εξασφάλιζε στο καθεστώς το γεγονός της συγγένειάς του με τον generalissimo.

Το χαμόγελο της επιτυχίας
Χωρίς το χαρακτηριστικό ιατρικό προϊόν για το οποίο έγιναν ευρύτερα γνωστοί, αλλά με ένδυμα περιπάτου και βήμα χήνας, τρεις συνταγματάρχες take a morning stroll. Το υπουργικό φράκο, τελευταίο κατάλοιπο μιας εποχής της αστικής τάξης που είχε ήδη εκπνεύσει μισό αιώνα πριν, δίνει μια αρκούντως βρυκολακική αίσθηση, αλλά καθώς είναι μέρα μεσημέρι το ενδεχόμενο μάλλον θα πρέπει να αποκλειστεί.

Little Green Men

Δεν είναι βόας, δεν είναι κροταλίας, δεν είναι σκανδαλιστικό πόνημα του μακαρίτη Henry Miller, είναι το Hellenic Nexus ("σε συνεργασία με το Διεθνές Nexus" - φωτιά στα μπατζάκια μας, δηλαδή). Το κατά κοινή δική του ομολογία "κορυφαίο έντυπο αντιπληροφόρησης" συναγωνίζεται επάξια σε ποιότητα τίτλων την Espresso (" Ο 'Άρχοντας των Δαχτυλιδιών' με οδήγησε στο Σατανά" - αυτοπροσώπως;) και το συγχωρεμένο Όνομα ("Ανήλικοι στα όργια των καλόγερων" - πώς το τρίβουν το πιπέρι, όρα παραπάνω). Μόνο αυτόν το μήνα έχει πράμα που σαλεύει: "Η Κόκκινη Συμφωνία: Το 'θαμμένο' ντοκουμέντο / απόδειξη για την Υπερκυβέρνηση και ο μοιραίος σύνδεσμος με 'εκείνους' ", "Σχέδιο Αποκάλυψη: Η μυστική ατζέντα παραπληροφόρησης για τον εξωγήινο παράγοντα", "Κώδικες προπαγάνδας σε νομίσματα και γραμματόσημα". Αλλά βασικά λέω να το πάρω για την αφίσα "UFO Νατοϊκής κατασκευής. Αυθεντικές φωτογραφίες. Λεπτομερή Σχέδια" - έχει εξωκείλει ένα του Συμφώνου της Βαρσοβίας στον κήπο και θέλω να τα συγκρίνω...