Double Feature

Οι αμερικανοί συγγραφείς που έζησαν στα παιδικά τους χρόνια την κατά Gore Vidal golden age της δεκαετίας του ’40 βιώνουν τραυματικά την post-9/11 περίοδο: η καταστροφή του 20ού αιώνα, η οποία συνέβαινε διαρκώς σε κάποιο άλλο μέρος του κόσμου μοιάζει τώρα να τους αγγίζει στο ίδιο τους το σπίτι. Τα τρία τελευταία βιβλία του Philip Roth (1933), από το Human Stain και μετά, κυμαίνονται θεματικά μεταξύ του θανάτου κι ενός φανταστικού φλερτ της αμερικανικής κοινωνίας με το φασισμό. Ο Norman Mailer (1923) επισκέπτεται την παιδική ηλικία του κακού, προσωποποιημένου από τον Αδόλφο Χίτλερ. Ο Don DeLillo (1936) στο Falling Man επικαλείται μια από τις χαρακτηριστικότερες εικόνες εκείνης της ημέρας. O John Updike (1934) διερευνά στο Terrorist το μηχανισμό της δημιουργίας ενός τρομοκράτη. Κι ο Cormac McCarthy (1933), νέος κάτοχος του Pulitzer, περιγράφει στο The Road το μηδενικό τοπίο ενός μετακαστροφικού κόσμου.

Διαβάζοντας τα δύο τελευταία paperback (και αναμένοντας τον DeLillo το φθινόπωρο) έχω την αίσθηση ότι με την εξαίρεση του Roth, o οποίος μοιάζει να αντλεί περισσότερο από προσωπικά βιώματα, οι υπόλοιποι δυσκολεύονται να εσωτερικεύσουν την ευρύτερη εικόνα, με αποτέλεσμα brilliant parts of a flawed whole.

Πώς γίνεται κανείς τρομοκράτης; Κατά τον Updike, όπως και καθετί άλλο – με μικρές πράξεις. Με καθημερινές αποφάσεις που λαμβάνονται σταδιακά και στην πορεία συσσωρεύονται ως το point of no return. Με μια μικρή ένσταση για τις φροϋδικές εμμονές του, ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζει ο Updike τους ήρωές του διακρίνεται για την προσοχή με την οποία σκιαγραφεί το πρόβλημα της σύγχρονης ταυτότητας. Περισσότερο από πρόσωπα, ο Ahmad, o Jack Levy, η μητέρα του Ahmad είναι κινούμενες ταυτότητες που ορίζουν τον εαυτό τους πρώτα και κύρια ως αφηρημένες έννοιες: είμαι μουσουλμάνος, είμαι Εβραίος, είμαι καλλιτέχνιδα. Το όνομα το καθενός, η ανθρώπινη ατομικότητά του, έρχεται δεύτερη. Κατά συνέπεια είναι κρίμα ο συγγραφέας να επιλέγει για λύση της πλοκής μια συμβολική αναμέτρηση τόσο προσχηματική που θυμίζει Hollywood. Από την άποψη αυτή, το παρόμοιο θεματολογικά Τρομοκρατικό χτύπημα του αλγερινού Γιασμίνα Χάντρα είναι πολύ πιο ισορροπημένο – αν και ο Updike μάλλον κερδίζει στο επίπεδο της πρόζας.

Στη σελίδα 54, όπου περιγράφεται μια πυρηνική καταστροφή not with a bang but with a whimper, έχει περάσει ήδη κανείς το απόγειο του έργου του McCarthy: “the clocks stopped at 1:17. A long shear of light and then a series of low concussions”. Η παράγραφος είναι εκπληκτικά ελλειπτική, είσαι σχεδόν στη μέση της επόμενης πριν συνδυάσεις τα στοιχεία (ρολόι/λάμψη/διακόπτης = ηλεκτρομαγνητικός παλμός) και αντιληφθείς γιατί ο ήρωας σπεύδει να γεμίσει τη μπανιέρα με νερό. Ωστόσο, παρά το τοπίο της ομοιόμορφης στάχτης, παρά την εφιαλτική εικονογραφία των ανθρώπων που θα έπρεπε να διαβάσει η βαρόνη Thatcher για να δει πώς θα ήταν πραγματικά ο κόσμος της προφητείας της (“there is no such thing as society, there are only individuals”), παρά τη φρίκη που φροντίζει να αποκαλύπτει σε μικρές δόσεις, το βιβλίο δεν συγκινεί όσο θα περίμενε κανείς από τη φήμη που έχει ήδη αποκτήσει. Ίσως να είναι οι τυπικοί πολλές φορές διάλογοι. Ίσως ο προοδευτικός εθισμός στο τίποτα της καθημερινότητας των ηρώων. Ίσως και το ότι, παρά τους διθυράμβους των κριτικών, δεν αρκεί πάντα ένα μεγάλο θέμα από έναν μεγάλο συγγραφέα για να προκύψει ένα μεγάλο βιβλίο…

Curved Spacetime

Πολλές φορές μια περιγραφή δεν αρκεί για να δώσει το στίγμα και μια βόλτα δεν φτάνει για να τοποθετήσεις τα πράγματα στο χώρο. Δεν είχα αντιληφθεί τη σημασία της ρήσης size matters ως τώρα, ίσως γιατί δεν είχα δει τον Godzilla – σίγουρα γιατί δεν είχα δει ένα χάρτη του Παρισιού την εποχή της Γαλλικής Επανάστασης. Η πύκνωση του προβιομηχανικού χώρου είναι τόσο έντονη που ξεπετάγεται από τη σελίδα από μόνη της: εδώ η Συντακτική Συνέλευση, εδώ η Συμβατική, η Επιτροπή Γενικής Ασφάλειας, η Επιτροπή Κοινής Σωτηρίας, λίγο πιο πάνω το κλαμπ των Feuillans, διαγώνια από τον κήπο του Κεραμεικού το ανάκτορο του Λουδοβίκου ΙΣΤ΄, στο πρώτο στενό αριστερά η οδός Saint-Honoré και η κατοικία του Ροβεσπιέρου, στο πρώτο στενό δεξιά οι Ιακωβίνοι, όλο ευθεία στο τέρμα του δρόμου η πλατεία της Επανάστασης και η γκιλοτίνα, όλα τα πλήθη του 1789 (και κυρίως του 1793) ασφυκτιούν σε λίγα τετραγωνικά μέτρα. Η Βαστίλλη και η Place de Grève, σε διακριτική απόσταση, αν και εντός του χάρτη, και το Πεδίον του Άρεως, κάπου εκτός εικόνας, είναι ίσως τα μόνα εμβληματικά σημεία που απουσιάζουν από το στενό ορθογώνιο. Ο ήχος της καμπάνας που καλεί τους αβράκωτους σε εξέγερση έχει συγκεκριμένη εμβέλεια, το ίδιο και η θέα προς το ικρίωμα, τα φαντάσματα του πρώιμου νεότερου παρελθόντος, σε αντίθεση με τις σκιές του 20ού αιώνα, τριγυρνούν σε έναν μικρό τόπο…

A walk in the park

(The past is a hazy black and white)

Mechanical animals
Ο Απρίλιος του 1917 θα μπορούσε να λογίζεται ως η τυπική χρονολογία έναρξης της αμερικανικής ηγεμονίας – στις 2 του μηνός ο πρόεδρος Windrow Wilson δήλωσε με διάγγελμά του ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εγκατέλειπαν την ουδετερότητά τους στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και θα έσπευδαν στο πλευρό των δυτικών δημοκρατιών. Η μουτσούνα και η κατεβασμένη προβοσκίδα ανήκουν σε προκατακλυσμιαίο βρετανικό άρμα μάχης που γυμνάζει τις ερπύστριές του με αργό βάδην στη Νέα Υόρκη. Στα μετόπισθεν, ταρατατζούμ, πανηγύρια και το κτίριο Flatiron.

Franco and Co.
Στις 26 Απριλίου 1937 τα γερμανικά βομβαρδιστικά της Λεγεώνας Κόνδωρ έκαναν μια διάσημη βόλτα πάνω από την Guernica για να θαυμάσουν τη θέα και να διασφαλίσουν στον στασιαστή στρατηγό Franco τον έλεγχο των βιομηχανικών πόλεων της χώρας των Βάσκων. Παρέα με τον συνταγματάρχη Yague (στραβά το πηλήκιο) πανηγυρίζουν εδώ κάποιο άλλο ευδόκιμο γεγονός ενός πολέμου που κράτησε τρία χρόνια κυρίως επειδή ο Franco σκόπευε να εκμηδενίσει πλήρως το ηθικό και την προσωπικότητα των ηττημένων. Γάντια, ταινίες και μπότες είναι το hip συνολάκι των δεκαετιών ’30-’40. O Γιώργος Παπανδρέου πίσω από τον δικτάτορα είναι ο Serrano Suner, γνωστός και ως cunadissimo («μπατζανακικότατος»; Τη βοήθεια των Sraosha - Χοιροβοσκού, παρακαλώ), εξαιτίας της θέσης που του εξασφάλιζε στο καθεστώς το γεγονός της συγγένειάς του με τον generalissimo.

Το χαμόγελο της επιτυχίας
Χωρίς το χαρακτηριστικό ιατρικό προϊόν για το οποίο έγιναν ευρύτερα γνωστοί, αλλά με ένδυμα περιπάτου και βήμα χήνας, τρεις συνταγματάρχες take a morning stroll. Το υπουργικό φράκο, τελευταίο κατάλοιπο μιας εποχής της αστικής τάξης που είχε ήδη εκπνεύσει μισό αιώνα πριν, δίνει μια αρκούντως βρυκολακική αίσθηση, αλλά καθώς είναι μέρα μεσημέρι το ενδεχόμενο μάλλον θα πρέπει να αποκλειστεί.

Little Green Men

Δεν είναι βόας, δεν είναι κροταλίας, δεν είναι σκανδαλιστικό πόνημα του μακαρίτη Henry Miller, είναι το Hellenic Nexus ("σε συνεργασία με το Διεθνές Nexus" - φωτιά στα μπατζάκια μας, δηλαδή). Το κατά κοινή δική του ομολογία "κορυφαίο έντυπο αντιπληροφόρησης" συναγωνίζεται επάξια σε ποιότητα τίτλων την Espresso (" Ο 'Άρχοντας των Δαχτυλιδιών' με οδήγησε στο Σατανά" - αυτοπροσώπως;) και το συγχωρεμένο Όνομα ("Ανήλικοι στα όργια των καλόγερων" - πώς το τρίβουν το πιπέρι, όρα παραπάνω). Μόνο αυτόν το μήνα έχει πράμα που σαλεύει: "Η Κόκκινη Συμφωνία: Το 'θαμμένο' ντοκουμέντο / απόδειξη για την Υπερκυβέρνηση και ο μοιραίος σύνδεσμος με 'εκείνους' ", "Σχέδιο Αποκάλυψη: Η μυστική ατζέντα παραπληροφόρησης για τον εξωγήινο παράγοντα", "Κώδικες προπαγάνδας σε νομίσματα και γραμματόσημα". Αλλά βασικά λέω να το πάρω για την αφίσα "UFO Νατοϊκής κατασκευής. Αυθεντικές φωτογραφίες. Λεπτομερή Σχέδια" - έχει εξωκείλει ένα του Συμφώνου της Βαρσοβίας στον κήπο και θέλω να τα συγκρίνω...

Flagship

Εν είδει υποσημειώσεως

Είναι ακόμη χειρότερα από όσο λες, εθνικέ συναθλητή της πίστης Sraosha. Οι εβραιομασόνοι της κρυφομαρξιστικής δεξιάς («και κομμουνιστές θα γίνουμε για το λαό», δήλωνε το 2005 ο Πάνος Παναγιωτόπουλος, γνωστός και με το ψευδώνυμο “Panos Rojo” [«κόκκινος Πάνος»]) επεδίωκαν να μας εξισώσουν με την Ουρουγουάη!!! Περί του λόγου το αληθές, όρα παραπλεύρως… Το καταχθόνιο και υποβολιμαίο σχέδιό τους αποκαλύπτεται και από το γεγονός ότι ο πρώην δήμαρχος πασών των Αθηνών ανήγειρε το 2000 σε κεντρικό σημείο της πρωτεύουσας (απέναντι από τα ιερά Goody’s του Hilton) ανδριάντα του απελευθερωτή της, στρατηγού Χουάν Αρτιγκάς!!!!!

Flatfoot...

Ομολογώ ότι μετά από 250 σελίδες ο Thomas Friedman δεν με έχει πείσει ακόμα για την απόλυτη αγαθότητα της παγκοσμιοποίησης και κατά πόσο The World is Flat indeed. Ενδεχομένως γιατί όλα του φαίνονται πολύ ειδυλλιακά, ενδεχομένως γιατί πέρα από τον «ευφυή, μετριοπαθή και δημοκρατικό αναλυτή» που θέλει ο Αναστάσης Βιστωνίτης στο Βήμα θυμάμαι και την άλλη του persona, εκείνη που ενέδωσε στο Project Bush για τα όπλα μαζικής καταστροφής, τον πόλεμο στο Ιράκ και την αυτολογοκρισία του αμερικανικού τύπου «εν καιρώ πολέμου», ενδεχομένως γιατί ο επίπεδος κόσμος του μοιάζει πολύ στρογγυλεμένος, ενδεχομένως γιατί μέχρι στιγμής δεν βλέπω να υπολογίζει καν το κόστος όλων των gadgets που αραδιάζει – πράγμα που μου λέει κάτι για το ύψος του μισθού του. Και δεν είμαι βέβαιος κατά πόσο το enrichissez-vous μπορεί να λειτουργήσει ως κατηγορική προσταγή για όλους, κυρίως γιατί δεν βλέπω λυχνάρια του Αλαντίν παραπεταμένα εδώ γύρω…

Five Years

(Εισερχόμενη κλήση από kukuzelis και xilaren)


1. Κατάλαβα οριστικά ότι τα ράσα δεν κάνουν τον παπά σε νεαρή ηλικία, τις αποκριές που ντύθηκα Superman – αν και ακόμη έχω στο γραφείο μου ένα flyer με τον Clark Kent να βγάζει τα γυαλιά του και να ετοιμάζεται να πράξει τα δέοντα.

2. Στις 15 Δεκεμβρίου 2001 περπατώντας στη Southampton Row στο Bloomsbury πέρασα τα φανάρια όπου κάποια στιγμή το 1933 στάθηκε ο ούγγρος φυσικός Leo Szilard και, σε ένα μικρό βήμα, από το πεζοδρόμιο στο δρόμο, συνέλαβε την ιδέα μιας αλυσιδωτής αντίδρασης. Εγώ πάλι κάθησα στα Starbucks, ήπια έναν εσπρέσο κι έγραψα σε μια φίλη μια κάρτα από πίνακα του Vettriano.

3. Διάβασα για πρώτη φορά το Watchmen του Alan Moore το 1994 καθηλωμένος σε μια πολυθρόνα για ένα οκτάωρο, από τις 6 το απόγευμα ως τις 2 τα ξημερώματα – δεν θυμάμαι αν έφαγα, μάλλον όχι...

4. Έχω δει live τον William Gibson (all dressed in black, a bit aged) να διαβάζει αποσπάσματα από το All tomorrow’s parties – και δεν πήγα να μου το υπογράψει γιατί δεν μου λένε τίποτα τα signings…

5. Ήταν μόνο ένας ξερός όγκος από μάρμαρο, μνημείο για κάτι αρχαίους πεσόντες, που είχαν πέσει μάλιστα πολύ μακριά από την πόλη μας, αλλά αυτό καθόλου δεν μας εμπόδιζε να σκαρφαλώνουμε πάνω του όταν ήμασταν παιδιά. Τώρα είναι μονίμως σκαρφαλωμένοι επάνω του οι τρεις των Ιμίων ίνα πληρωθή το ρηθέν ότι τα συλλογικά πεπρωμένα κάνουν σκόνη τις προσωπικές μνήμες anytime και ότι είχε δίκιο ο Snoopy: “Stupid people, you are parking on my memories”.

(P.S. Να θυμηθώ να στείλω πρόσκληση στη helion και τον diafano...)